Prime ComputestEkspertiz raporunda lokal boya, panelin yalnızca bir bölümünün sonradan boyandığını; boyalı, panelin tamamının boyandığını gösterir. Sök-tak, parçanın sökülüp aynı parçanın geri takıldığı anlamına gelir; değişen ise yerine başka bir parça takıldığını söyler. Bu ifadeler parçaya ne yapıldığını anlatır, neden yapıldığını ise ölçüm değerleri ve parçanın konumu gösterir.
Bu ifadelerin bugün yasal bir tanımı yok. Her ekspertiz firması kendi raporunda benzer ama birebir aynı olmayan kelimeler kullanıyor. Ticaret Bakanlığı'nın Mayıs 2026'da görüşe açtığı ekspertiz hizmetleri yönetmeliği taslağı, raporların bütün Türkiye'de Bakanlığın belirleyeceği "Ortak Dil" standardıyla hazırlanmasını öngörüyor. O standart yayımlanana kadar aşağıdaki anlamlar, sektörde yerleşmiş kullanımı ve bizim raporlarımızdaki karşılıklarını anlatıyor.
Rapordaki parça ifadeleri ne anlama gelir?
Her ifade, parçanın fabrikadan çıktığı hâline göre neyin değiştiğini söyler.
| Raporda yazan | Ne anlama gelir | Nasıl anlaşılır |
|---|---|---|
| Orijinal | Parça fabrika boyasıyla ve yerinden oynatılmadan duruyor | Boya kalınlığı aracın diğer panelleriyle uyumlu, söküm izi yok |
| Lokal boyalı | Panelin bir bölgesi boyanmış | Kalınlık yalnızca o bölgede artıyor |
| Boyalı | Panelin tamamı boyanmış | Panelin her noktası komşu panellerden kalın |
| Sök-tak | Parça sökülmüş, aynı parça geri takılmış | Cıvata başlarında anahtar izi, menteşe yerinde kayma |
| Sök-tak boyalı | Parça sökülüp boyanmış ve geri takılmış | Söküm izi ile birlikte bütün panelde kalın boya |
| Değişen | Parçanın yerine başka bir parça takılmış | Söküm izi, farklı mastik, conta ya da kenar işçiliği |
| İşlemli / düzeltme | Gövdeye kaynaklı bir bölgede onarım yapılmış | Kaynak, kesme, çekme ya da macun izi |
Tablodaki "nasıl anlaşılır" sütunu tek başına karar vermek için değil, ekspertizde nereye bakıldığını göstermek için var. Bir ifadenin raporda yazılması için ölçüm ile göz kontrolünün aynı sonucu göstermesi gerekir.
Lokal boya nedir?
Lokal boya, bir panelin tamamı yerine yalnızca hasar gören bölgesinin boyanmasıdır. Kapı kenarındaki bir sürtme, çamurluktaki bir çizik ya da tampondaki küçük bir ezik için bütün paneli boyamak gerekmez; boyacı o bölgeyi zımparalar, gerekiyorsa macunlar, astarlar ve boyar.
Renk farkının görünmemesi için yeni boya, kenarlara doğru inceltilerek eski boyaya karıştırılır. Bu yüzden lokal boyanın sınırı çıplak gözle çoğu zaman seçilmez. Boya kalınlık ölçer ise seçer: panelin bir noktasında okunan değer aracın genelindeki seviyede kalırken, birkaç santim ötede belirgin biçimde yükselir.
"Lokal boya ne demek" diye soranların asıl merak ettiği, bunun kötü bir şey olup olmadığı. Lokal boya bir onarımın yapıldığını gösterir ama onarımın büyüklüğünü göstermez. Küçük bir çizik de, macunla düzeltilmiş bir göçük de lokal boyalı olarak raporlanabilir. Farkı mikron değeri anlatır: altında macun olan bölgede değer yüzlerce mikron birden sıçrar. Bu değerlerin nasıl okunduğunu boya kalınlık ölçümü yazımızda ayrıntılı anlattık.
Lokal boya ile normal boya arasındaki fark nedir?
Fark, boyanan alanın büyüklüğündedir: lokal boyada panelin bir bölümü, normal (tam) boyada panelin tamamı boyanır.
Bunun ölçümde iki karşılığı var. Lokal boyalı panelde aynı parçanın üzerinde hem fabrika seviyesinde hem de yüksek değerler okunur. Tam boyalı panelde ise bütün noktalar birbirine yakın ama aracın diğer panellerinden kalın çıkar. Ekspertizde bu yüzden her panelden tek değil, birkaç noktadan okuma alınır; tek noktadan ölçülen bir kapı, lokal boyayı gözden kaçırabilir.
Kullanıcı açısından da bir fark var. Tam boyanan panelde renk tonu ve parlaklık farkı, gün ışığında farklı açılardan bakınca daha kolay fark edilir. Lokal boyada bu fark küçük bir alana sıkışır ama geçiş bölgesinde zamanla vernik farkı görünür hâle gelebilir.
Sök-tak ne demek?
Sök-tak, bir parçanın cıvataları açılarak yerinden çıkarıldığını ve sonra aynı parçanın geri takıldığını söyler. Parça değişmemiştir.
Parçalar birkaç nedenle sökülür. Boyacı, kenarları ve iç yüzeyi düzgün boyamak için kapıyı ya da kaputu sökebilir. Far, radyatör, kilit mekanizması ya da cam motoru gibi arkadaki bir parçaya ulaşmak için ön tampon veya kapı döşemesi sökülebilir. Bazen de yalnızca ayar için sökülür. Yani sök-tak tek başına bir kazayı göstermez; bir müdahaleyi gösterir.
Ekspertizde sök-takı boya ölçer değil, göz bulur. Bakılan yerler şunlar:
- Menteşe ve bağlantı cıvatalarının başında anahtar izi ya da boya kırığı
- Menteşenin gövdedeki eski yerinden kaydığını gösteren boyasız şerit
- Parça ile gövde arasındaki boşluğun sağ ve sol tarafta farklı olması
- Kapı ve kaput kenarlarındaki contaların yerinden oynamış olması
Kaput sök-tak ne demek?
Kaput sök-tak, motor kaputunun menteşe cıvataları açılıp aynı kaputun yerine geri takıldığı anlamına gelir. Birçok araçta kaput gövdeyle birlikte boyandığı için menteşe cıvatalarının üstünde de boya bulunur; bu boyanın kırılmış olması cıvatanın döndüğünü gösterir. Kaput, ön panele ya da farlara yapılan işler sırasında da sökülebildiği için ekspertizde kaputun altındaki ön panel, far bağlantıları ve şasi uçları da kontrol edilir.
Sök-tak boyalı ne demek?
Sök-tak boyalı, parçanın sökülüp boyandığını ve geri takıldığını gösterir. Raporda iki bulgu birlikte görünür: bağlantı yerlerinde söküm izi var, panelin her noktasında boya kalınlığı aracın genelinden yüksek. Parça yine aynı parçadır; değişmemiştir.
Sök-tak ile değişen arasındaki fark nedir?
Sök-takta aynı parça yerine döner, değişende yerine başka bir parça takılır. İkisinde de bağlantı yerlerinde söküm izi bulunur; ayrım parçanın kendisine bakılarak yapılır.
Yeni takılan parça çoğu zaman astarlı gelir ve serviste boyanır. Fabrikadan boyalı gelen yedek parçalarda ise boya kalınlığı orijinal panele yakın çıkabilir, bu yüzden değişen parça boya ölçerle her zaman yakalanmaz. Ekspertizde kapı ve kaput kenarlarındaki mastiğin dokusu, kenar kıvrımlarının işçiliği, parça üzerindeki etiketler ve parçanın komşu panellerle renk uyumu birlikte değerlendirilir.
Raporda "değişen" görmek ile "sök-tak" görmek aynı ağırlıkta değildir ama asıl ağırlığı belirleyen parçanın yeridir. Cıvatayla bağlı bir kaputun değişmesi ile kaynakla bağlı bir tavanın değişmesi çok farklı şeyler anlatır. Hangi parçada hangi bulgunun ne kadar ağır okunduğunu değişen ve boyalı parça risk tablosunda parça parça anlattık.
Ekspertizde bu ifadeler nasıl belirlenir?
Bayilerimizde her panel boya kalınlık ölçerle ayrı ayrı ölçülür, değerler mikron olarak kaydedilir ve rapordaki araç çiziminde her parça orijinal, lokal boyalı, boyalı ya da değişen olarak işaretlenir. Kapı, kaput ve bagaj kapağının bağlantılarında söküm izi aranır; araç lifte kaldırılarak şasi ve podyelere bakılır.
Kaporta boya testi ve orijinal, boyalı, değişen parça tespiti Mekanik Paket dışındaki bütün ekspertiz paketlerimizde yer alır. Raporun öteki bölümlerini ekspertiz raporu rehberimizde bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Plastik tampondaki lokal boya ölçülebilir mi?
Manyetik ve girdap akımı ilkesiyle çalışan boya ölçerler plastik parçada ölçüm yapamaz. Plastik ve kompozit parçalarda kalınlık ölçümü için ultrasonik cihaz gerekir; bu cihaz olmadan tampondaki boya, renk ve parlaklık farkına bakılarak değerlendirilir.
Sök-tak işlemi Tramer kaydında görünür mü?
Tramer kaydı yalnızca sigorta şirketlerine bildirilmiş hasarları gösterir. Sigortaya bildirilmeden yapılan bir sök-tak, boya ya da parça değişimi kayıtta görünmez; ekspertizde ise söküm izinden ve boya ölçümünden anlaşılabilir.
Raporda "boyalı" yazan parça kaza geçirmiş demek midir?
Her zaman değil. Taş izi, çizik, dolu ya da vernik bozulması için de panel boyanabilir. Kazayı düşündüren, boyanın altında macun çıkması ve aynı bölgedeki komşu parçalarda da işlem bulunmasıdır.
Satın almayı düşündüğünüz aracın raporunda bu ifadelerden biri varsa, satıcıya ilk sorulacak soru "hangi parça" değil, "neden" sorusudur. Cevabı ölçümle karşılaştırmak için size en yakın bayiyi bayilerimiz sayfasında bulabilirsiniz.