Prime ComputestŞase, aracın ön ve arkasında gövdenin altından uzanan taşıyıcı kollardır; şase ucu bu kolların tampon arkasındaki uç kısmı, podye ise ön tekerlek yuvasında süspansiyonun bağlandığı iç sactır. Raporda “işlemli” yazması bu bölgelerde düzeltme, kaynak ya da değişim yapıldığını gösterir. Böyle bir araç alınabilir, ama karar işlemin yerine ve ölçümde nasıl çıktığına bağlıdır.
Bu parçaların hiçbiri araç dururken görünmez. Kaput açılınca bir kısmı, araç lifte kaldırılınca geri kalanı ortaya çıkar. Ekspertiz raporunda en çok soru sorulan satırlar da bu yüzden bunlardır.
Araçta şase neresi?
Bugünkü otomobillerin çoğunda ayrı bir şase iskeleti yoktur; gövde, taban sacı ve kaynaklı kollarla birlikte kendi kendini taşır. Ekspertizde “şase” ya da “şasi” denince bu gövdenin altındaki taşıyıcı kollar kastedilir: ön tarafta motorun iki yanından tampona doğru uzanan iki kol, arkada bagaj havuzunun altından arka tampona uzanan iki kol.
Kamyonet, kamyon ve bazı arazi taşıtlarında ise gövde ayrı bir merdiven şasenin üzerine oturur. Bu araçlarda şase, gövdenin altındaki iki uzun kirişin ve bunları bağlayan traverslerin bütünüdür.
Arabada şase neresi sorusunun kısa cevabı şu: tamponu söktüğünüzde arkasında gördüğünüz iki metal kolun başladığı yer şase ucudur; kol oradan geriye, kabinin altına doğru devam eder.
Şase, şase ucu, podye, ön panel ve direk: hangisi nerede?
Raporda geçen bu beş kelime aracın farklı bölgelerini anlatır. Aşağıdaki tablo hangisinin nerede olduğunu ve “işlemli” görüldüğünde ekspertizde nereye ayrıca bakıldığını gösterir.
| Bölge | Nerede | Ne taşır, ne işe yarar | İşlemli ise ayrıca bakılan |
|---|---|---|---|
| Şase ucu | Ön ya da arka tamponun hemen arkası, kolun en uç kısmı | Tampon traversini taşır, önden ya da arkadan gelen darbeyi ilk karşılar | Travers, ön panel, far bağlantıları, kolun gerisi |
| Şase kolu | Şase ucundan kabinin altına uzanan kol | Motoru, süspansiyonu ve gövdeyi birbirine bağlar | Podye, taban sacı, yanal kayma, rot değerleri |
| Podye | Ön tekerlek yuvasının iç sacı, kaput açılınca sağda ve solda | Amortisörün üst bağlantısını taşır | Amortisör kulesi, şase kolu, ön çamurluk, süspansiyon testi |
| Ön panel | Radyatörün ve farların arkasındaki karşı sac | Radyatörü, farları ve kaput kilidini taşır | Şase uçları, podyeler, far tırnakları |
| Direk (A, B, C) | Ön camın iki yanı (A), ön ve arka kapı arası (B), arka cam yanı (C) | Tavanı taşır, kapılar menteşe ve kilitleriyle bağlanır | Tavan, marşpiyel, kapı aralıkları |
Ön panel bazı araçlarda cıvatayla, bazılarında kaynakla bağlıdır. Cıvatalı bir ön panelin değişmesi ile kaynaklı bir ön panelin kesilip yenisinin kaynaklanması aynı şey değildir; raporu okurken bu ayrım sorulur.
Raporda “işlemli” ne demek?
“İşlemli”, o bölgeye fabrika çıkışından sonra bir müdahale yapıldığını söyler. Bu müdahale çekme ve düzeltme, kaynak, kesip ekleme ya da parçanın komple değişmesi olabilir. Kelime tek başına işlemin hangisi olduğunu ve ne kadar büyük olduğunu söylemez.
Ekspertizde işlem, sacın üzerindeki izlerden okunur: fabrika punta kaynaklarının dizilişi bozulmuşsa, sacda çekme aparatının bıraktığı iz, kesme çizgisi, yeni kaynak dikişi ya da fabrika dışı mastik ve boya varsa bölge işlemli yazılır. Boya kalınlığı burada da mikron cinsinden ölçülür; şase ve podye gibi iç saclarda fabrika boyası dış panellerden farklı olduğu için ölçüm, iz arama ile birlikte değerlendirilir.
Şase ucu işlemli ne demek?
Şase ucu işlemli, kolun tampon arkasındaki uç kısmında düzeltme, kaynak ya da değişim yapıldığını gösterir. Çoğu zaman önden ya da arkadan gelen bir çarpmanın izidir.
Birçok yeni araçta kolun en ucunda, darbede ezilmek için tasarlanmış ve cıvatayla takılan bir çarpışma kutusu bulunur. Düşük hızlı bir çarpmada bu kutu ezilir, değiştirilir ve arkasındaki kol sağlam kalır. Raporda şase ucu işlemli yazdığında ilk soru bu yüzden şudur: işlem ucun kendisinde mi kalmış, yoksa kolun gerisine, podyeye doğru uzanmış mı?
Sol şase ucu işlemli araç alınır mı?
Alınabilir; işlem yalnızca uçta kalmışsa ve kolun gerisi, podye ve ön panel temizse bulgu darbenin tampon bölgesinde durduğunu gösterir. Sol ya da sağ olması tek başına riski değiştirmez, ama aynı taraftaki diğer parçalar birlikte okunur.
Sol şase ucu işlemli bir araçta bakılacak yerler:
- 1Sol ön çamurluk, kaput ve sol far: değişen ya da boyalı mı, far tırnakları sağlam mı?
- 2Sol podye ve amortisör kulesi: aynı darbenin izi burada da var mı?
- 3Yanal kayma ve rot değerleri: düz yolda araç bir tarafa çekiyor mu, lastikler eşit aşınıyor mu?
- 4Kaput ve kapı aralıkları: sol tarafta açılmış ya da daralmış bir aralık var mı?
- 5SBM parça sorgusu: o kazada eksper raporunda hangi parçalar listelenmiş?
Bu beş noktanın hepsi temiz çıkıyorsa bulgu pazarlıkta konuşulur. Podyede ya da kolun gerisinde de işlem varsa durum değişir; bu tabloyu değişen ve boyalı parça rehberimizdeki kaynaklı parçalar grubuyla birlikte düşünün.
Şase işlemli araç alınır mı?
Şase kolu boyunca işlem varsa bulgu ağırdır. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun 2025/12 sayılı genelgesi, sağ ve sol ön ve arka şasi kollarını, onarım masrafı aracın değerinin %60'ının altında kalsa bile eksperin ağır hasar kararı verebileceği parçaların listesine koyar. Orta direkler ve tavan sacı da aynı listededir.
Bu, şase işlemli her aracın ağır hasar kayıtlı olduğu anlamına gelmez. Sigortaya hiç bildirilmeden onarılan bir araçta kayıt yoktur, ama işlem gövdede durur. Tersi de olur: kayıt vardır, onarım ölçüde temiz çıkar. Kayıt ile ölçümün nasıl birlikte okunduğunu ağır hasar kayıtlı araç yazımızda anlattık.
Şase işlemli bir araçta karar vermeden önce satıcıdan onarımın faturasını ve iş emrini isteyin. Ekspertiz bir kolun düzeltildiğini görür; düzeltmenin üretici ölçülerine göre bir şase tezgâhında mı yapıldığını göremez.
Direk işlemli ya da boyalı ne demek?
Direk işlemli, A, B ya da C direklerinden birinde kaynak, kesme ya da düzeltme yapıldığını gösterir ve yandan ya da üstten gelen ağır bir darbenin ya da devrilmenin izi olabilir. Direk boyalı ise daha hafif bir bulgudur: boyacı kapıyı boyarken rengi direğin kenarına taşımış olabilir. Ayrım, boyanın yalnızca kapıya bakan kenarda mı yoksa direğin ortasında mı olduğuna ve altında macun ya da kaynak izi bulunup bulunmadığına bakılarak yapılır.
Ekspertizde şase, podye ve direk nasıl kontrol edilir?
Araç lifte kaldırılır, şase kolları ve taban sacı alttan, podyeler ve ön panel kaput açılarak, direkler kapı fitilleri kenara alınarak incelenir. Her bölge için orijinal, boyalı, işlemli ya da değişen ayrımı rapora işlenir.
Prime Computest bayilerinde şasi, podye ve gövde kontrolü Mekanik Paket dışındaki bütün paketlerde vardır. Alt takım kontrolleri ile fren, süspansiyon ve yanal kayma testleri Standart paketten itibaren pakete dahildir; darbenin geometriye etkisini bu testler gösterir. Ölçümlerin nasıl yapıldığını fren ve süspansiyon testi yazımızda, hangi kontrolün hangi pakette olduğunu ekspertiz paketlerimiz sayfasında görebilirsiniz.
Şase bulgusu taşıyan bir aracın geçmişinde kaza kadar yoğun kullanım da olabilir. Ticari kullanımdan çıkan araçlarda neye bakıldığını taksi çıkması araç yazımızda ayrıca anlattık.
Sık sorulan sorular
Podye işlemli araç alınır mı?
Podye, amortisörün gövdeye bağlandığı yeri taşır; işlemli olması ön tarafa gelen darbenin süspansiyon bağlantısına kadar ulaştığını gösterebilir. Böyle bir araçta süspansiyon ve yanal kayma testleri ile aynı taraftaki şase kolu birlikte değerlendirilmeden karar verilmemelidir.
Şase ucu ile şase kolu aynı şey mi?
Değil. Şase ucu kolun tampon arkasındaki en uç kısmıdır ve darbeyi ilk karşılar; şase kolu buradan kabinin altına uzanan taşıyıcı parçanın tamamıdır. Uçtaki işlem kolun gerisindeki işlemden daha hafif bir bulgu olarak okunur.
Ön panel değişen araç alınır mı?
Ön panel cıvatalı ise ve şase uçları ile podyeler temizse değişim çoğunlukla hafif bir önden çarpmanın izidir. Kaynaklı bir ön panel kesilip değiştirilmişse ya da şase uçlarında da işlem varsa darbe daha derine ulaşmıştır.
Şase işlemli araç Tramer'de görünür mü?
Onarım sigortadan karşılandıysa SBM parça sorgusunda o kazada listelenen parçalar görünür. Cepten ödenen bir onarım kayda girmez; bu durumda işlemi yalnızca ekspertizdeki inceleme gösterir.
Son kontrol: Ekim 2026.
Şase, podye ya da direk satırında “işlemli” gördüğünüzde aracı hemen elemeyin; önce işlemin nerede durduğunu ölçtürün. Size en yakın bayiyi bayilerimiz sayfasında bulabilirsiniz.